शास्त्रज्ञ
१ अश्विनीकुमार पौराणिक भारतीय वैद्य
२ आघारकर शंकर पांडुरंग (१८८४- १९६०) भारतातील रूक्ष भागात उगवणार्‍या वनस्पतींचा स्वप्रचार व त्यांचे मूलस्थान या विषयावर संशोधन.
३ आर्यभट्ट पहिला (४७६ च्या सुमारास) हा पहिला प्रसिध्द भारतीय गणिती व खगोल शास्त्रज्ञ असून पृथ्वी रोज स्वत:भोवती फिरते हा शोध लावला.
४ आर्यभट्ट दुसरा (५८०) नंतर भारतीय गणिती व खगोल शास्त्रज्ञ असून संख्या दाखवण्यासाठी पाटी गणितात संज्ञा योजल्या असून, इतर बाकी दर्शवणार्‍या अक्षर संज्ञा आहेत असे यानी ग्रंथात नमूद केले आहे.
५ बसू प्रमथनाथ (१८५५- १९३४) भारतीय भूगर्भशास्त्रज्ञ असून वनस्पतीशास्त्रमध्ये शोध लावले.
६ बसू राज चंद्र (१९०१) प्रसिध्द स्विस गणिती ऑइलर याच्या गणितपध्दतीतील चुका यांनी दाखवून दिल्या.
७ बसू सत्येंद्र नाथ (१८९४- १९७४) स्टॅटिकची उत्पत्ती हे महत्त्वाचे संशोधन यानी केले.
८ बसू जगदीश चंद्र (१८५८- १९३७) विद्यूत चुंबकीय तरंगाचा,डायमेटि्न्कल कॉन्ट्रॅक्शन व रेझोनंट रेकॉर्डर ही दोन उपकरणे शोधून काढली.
९ ब्रम्हागुप्त (५९८- ६६५) आर्यभट्टांच्या उणीवांची दुरूस्ती करून दशमान पध्दतीने संख्यालेखन,बेरीज,व वजाबाकी त्वरीत होण्यास मदत झाली.
१० ब्रम्हाचारी उपेंद्रनाथ (१८७५- १९४६) युरिया अँटिमनी कंपाउंड शोधून काढून काळा आजार या रोगावरील उपचारात क्रांती घडवली.
११ भटनागर शांतिस्वरूप (१८९४- १९५५) भारतीय रसायन संशोधन असून कलिल रसायनामधील इमल्शनवरील व प्रकाशाचे जंतुवरील परिणामांचे संशोधन. तसेच अणूशास्त्रावरील संशोधन.
१२ भाभा होमी जहांगीर (३०/१०/१९०९- २४/१/१९६६) भारतीय गणिती व पदार्थविज्ञान शास्त्रज्ञ आहेत. १९४५ व १९६६ या काळात भारत सरकारच्या डिपार्टमेंट ऑफ अ‍ॅटॉमिक एनर्जीचे प्रमुख होते.
१३ भारती कृष्णतीर्थ (३/१८८४- २/२/१९६०) वैदिक गणितसूत्रांचा त्यांनी विशेष अभ्यास केला.
१४ भास्कराचार्य १११४) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ असून सिध्दांत शिरोमणी हा त्यांचा ग्रंथ महत्त्वाचा मानला जातो.
१५ चरक दुसरे शतक) भारतीय वैद्यक शास्त्रज्ञ.
१६ चंद्रशेखर सुब्रम्हण्यम (१९/८/१९१०) भारतीय पदार्थविज्ञान शास्त्रज्ञ असून खगोलीय पदार्थ विज्ञान हा त्यांच्या संशोधनाचा विषय होता.
१७ चंद्रात्रेय मोहिनीराज (४/१२/१८९२- १३/३/१९६९) संख्यांचे गुणधर्म व त्यासंबंधीचे नियम ह्या विषयावर महत्त्वाचे संशोधन.
१८ छत्रे केरो लक्ष्मण (१८२४- १८८४) भारतीय गणित शास्त्रज्ञ असून ज्योतिष, गणित, सृष्टीशास्त्र या तीन ही विषयावर महत्त्वाचे संशोधन.
१९ चिंतामणी रघुनाथाचार्य (१८२८- १८७९) भारतीय खगोल शास्त्रज्ञ असून मद्रासच्या वेधशाळेत तयार झालेल्या तारास्थिती पत्रकातील बरेच तारे यांनी शोधून काढले आहेत.
२० दप्तरी केशव लक्ष्मण (२२/११/१८८०- १९/२/१९५६) भारतीय गणिततज्ञ व संशोधक.
२१ दासगुप्ता सतीशचंद्र (१४/६/१८८०- २४/१२/१९८०) भारतीय ग्रामीण शास्त्रज्ञ असून गॅस प्लँटची योजना त्यांनी प्रत्यक्षात आणून ग्रामीण विज्ञानाचा पाया घातला.
२२ दीक्षित चिंतामणी (१७३६- १८११) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ असून सूर्यसिध्दांताची सारणी याने तयार केली.
२३ दीक्षित शंकर बाळकृष्ण (२०/७/१८५३- २७/४/१८९८) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ, मोडकांच्या सहाय्याने सायनवादी पंचांग प्रसिध्द केले.
२४ दिनकर (१९ वे शतक) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ.
२५ द्विवेदी सुधारक (१८६०- १९१०) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ.
२६ धन्वंतरी भारतीय पौराणिक वैद्य. भारतीय आयुर्वेदाचा प्रवर्तक.
२७ धार नीलरतन (१८९६) भारतीय रसायन शास्त्रज्ञ असून प्रकाश-रासायनिक क्रियांचा तापगुणक कमी असल्याचे यांनीच प्रथम सांगितले.
२८ फाळके धुडिंराज (१८७०- १६/२/१९४४) भारतीय पहिला चित्रपट तयार करणारे निर्माते होते.
२९ गज्जर त्रिभुवनदास (१८६३- १९२०) भारतीय रसायन शास्त्रज्ञ असून त्यांचा जन्म सुरत येथे झाला. मुंबईच्या एल्फिस्टन कॉलेजमध्ये शिक्षण झाल्यावर कराचीच्या सिंध कॉलेजमध्ये व नंतर बडोदा येथे कॉलेजात रसायनशास्त्राच्या प्राध्यापकाचे काम पत्करले. बडोदास यांनी छापखान्याची व रंगकामाची प्रयोगशाळा काढली. त्यांनी प्लेगवर आयोडिन टरक्लोराइड नावाचे औषध शोधून काढले. १८९९साली टेक्नोकेमिकल लॅबोरेटरी स्थापन केली. खर्‍या मोत्यांचे तेज कायम टिकते म्हणून त्यांनी रासयनिक प्रक्रिया शोधली, त्यामुळे त्यांना मोठी किर्ती मिळांली.
३० गणपत कृष्णाजी (१८९०) भारतीय मुद्रण शास्त्रज्ञ असून मराठी टंकमुद्रणाच्या आरंभाचे श्रेय यांना दिले जाते. यांनी प्रथम लाकडी यंत्र तयार केले. शिशाचे तुकडे जमवले. अक्षरांचे उठाव पाहिले. निरनिरराळया प्रकारच्या शाईचे रंग पाहिले. लोखंडी प्रेस
३१ गणेश दैवज्ञ (१४९८- १५७८) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ असून आकाशातील तारकांचे वेध यांनी घेतले आहेत.
३२ घाटगे विष्णू माधव (२४/१०/१९०८) यांनी भारतीय विमान विद्येत आधुनिक काळात मोठे काम केले आहे.
३३ गोखले शंकर लक्ष्मण (१/१२/१८६९- ५/८/१९६२) व्होल्टेजचे त्वरित मापन करण्यासाठी पोटेप्टिऑमीटर तयार केले. स्फेरिकल हार्मॉनिक्स या उच्च गणितावरील विषयावर संशोधन केले.
३४ गोडबोले कृष्णशास्त्री (१८३१-१८८६) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ.
३५ गोडबोले नरसिंह (२८/१२/१८८८-३/१२/१९८४) भारतीय रसायन शास्त्रज्ञ असून सेमी लार्ज स्केल मॅन्युफॅक्चरिंग च्या बद्दल प्रयत्न करून नाव मिळवले.
३६ गोपाल अय्यंगार (१/१/१९०९) वनस्पती शास्त्रज्ञ आहेत. पेशीशास्त्र, क्रॅन्सर विकरण हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय हाते.
३७ गोपालाचारलू पंडित डी. प्लेगवरील हेमादिपानक हा औषधी कल्प यांनी काढला.
३८ गोवारीकर वसंत (२५/३/१९३३) अंतराळ संशोधनात भारताला मानाचे स्थान मिळवून दिले.
३९ गोविंदस्वरूप दंडगोलाकार दुर्बीण तयार करून यांनी जगातील एक विक्रम नोंदवला
४० जयसिंह कच्छवाह (१६६९-१७३३) भारतीय खगोल शास्त्रज्ञ असून वेधकुशल, गणित-तज्ञ, ज्योतिष-तज्ञ व संशोधक होता.
४१ जीवक सहावे शतक भारतीय वैद्यक शास्त्रज्ञ असून त्याने विविध वनस्पतीचे गुण शोधून काढले.
४२ जीवराम कालीदासशास्त्री (१८८१) भारतीय वैद्यक शास्त्रज्ञ
४३ जोशी नारायण विष्णू (१८८५) भारतीय जंतुशास्त्रज्ञ व संशोधक.
४४ जोशी श्रीधर (१६/१०/१८९८-२४/७/१९८४) भारतीय रसायन शास्त्रज्ञ असून प्रकाशाच्या पदार्थाच्या अणुमात्रावर होणार्‍या क्रियेसंबंधी शोध न्यू लाइट इफेक्ट ह्या नावाने प्रसिध्द असून तो जोशी इफेक्ट ह्या नावाने ओळखला जातो.
४५ कृष्णन के. एस. (४/१२/१८९८- १३/६/१९६१) पदार्थविज्ञान शास्त्रज्ञ.
४६ केशव दैवेज्ञ (१५ वे शतक) ज्योतिष शास्त्रज्ञ.
४७ कोकटनूर वामन रामचंद्र (१८८६) कलोरिन व कॉस्टिक सोडा यांच्या उपयोगासंबंधीचे विशेष संशोधन केले.
१ अश्विनीकुमार पौराणिक भारतीय वैद्य
२ आघारकर शंकर पांडुरंग (१८८४- १९६०) भारतातील रूक्ष भागात उगवणार्‍या वनस्पतींचा स्वप्रचार व त्यांचे मूलस्थान या विषयावर संशोधन.
३ आर्यभट्ट पहिला (४७६ च्या सुमारास) हा पहिला प्रसिध्द भारतीय गणिती व खगोल शास्त्रज्ञ असून पृथ्वी रोज स्वत:भोवती फिरते हा शोध लावला.
४ आर्यभट्ट दुसरा (५८०) नंतर भारतीय गणिती व खगोल शास्त्रज्ञ असून संख्या दाखवण्यासाठी पाटी गणितात संज्ञा योजल्या असून, इतर बाकी दर्शवणार्‍या अक्षर संज्ञा आहेत असे यानी ग्रंथात नमूद केले आहे.
५ बसू प्रमथनाथ (१८५५- १९३४) भारतीय भूगर्भशास्त्रज्ञ असून वनस्पतीशास्त्रमध्ये शोध लावले.
६ बसू राज चंद्र (१९०१) प्रसिध्द स्विस गणिती ऑइलर याच्या गणितपध्दतीतील चुका यांनी दाखवून दिल्या.
७ बसू सत्येंद्र नाथ (१८९४- १९७४) स्टॅटिकची उत्पत्ती हे महत्त्वाचे संशोधन यानी केले.
८ बसू जगदीश चंद्र (१८५८- १९३७) विद्यूत चुंबकीय तरंगाचा,डायमेटि्न्कल कॉन्ट्रॅक्शन व रेझोनंट रेकॉर्डर ही दोन उपकरणे शोधून काढली.
९ ब्रम्हागुप्त (५९८- ६६५) आर्यभट्टांच्या उणीवांची दुरूस्ती करून दशमान पध्दतीने संख्यालेखन,बेरीज,व वजाबाकी त्वरीत होण्यास मदत झाली.
१० ब्रम्हाचारी उपेंद्रनाथ (१८७५- १९४६) युरिया अँटिमनी कंपाउंड शोधून काढून काळा आजार या रोगावरील उपचारात क्रांती घडवली.
११ भटनागर शांतिस्वरूप (१८९४- १९५५) भारतीय रसायन संशोधन असून कलिल रसायनामधील इमल्शनवरील व प्रकाशाचे जंतुवरील परिणामांचे संशोधन. तसेच अणूशास्त्रावरील संशोधन.
१२ भाभा होमी जहांगीर (३०/१०/१९०९- २४/१/१९६६) भारतीय गणिती व पदार्थविज्ञान शास्त्रज्ञ आहेत. १९४५ व १९६६ या काळात भारत सरकारच्या डिपार्टमेंट ऑफ अ‍ॅटॉमिक एनर्जीचे प्रमुख होते.
१३ भारती कृष्णतीर्थ (३/१८८४- २/२/१९६०) वैदिक गणितसूत्रांचा त्यांनी विशेष अभ्यास केला.
१४ भास्कराचार्य १११४) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ असून सिध्दांत शिरोमणी हा त्यांचा ग्रंथ महत्त्वाचा मानला जातो.
१५ चरक दुसरे शतक) भारतीय वैद्यक शास्त्रज्ञ.
१६ चंद्रशेखर सुब्रम्हण्यम (१९/८/१९१०) भारतीय पदार्थविज्ञान शास्त्रज्ञ असून खगोलीय पदार्थ विज्ञान हा त्यांच्या संशोधनाचा विषय होता.
१७ चंद्रात्रेय मोहिनीराज (४/१२/१८९२- १३/३/१९६९) संख्यांचे गुणधर्म व त्यासंबंधीचे नियम ह्या विषयावर महत्त्वाचे संशोधन.
१८ छत्रे केरो लक्ष्मण (१८२४- १८८४) भारतीय गणित शास्त्रज्ञ असून ज्योतिष, गणित, सृष्टीशास्त्र या तीन ही विषयावर महत्त्वाचे संशोधन.
१९ चिंतामणी रघुनाथाचार्य (१८२८- १८७९) भारतीय खगोल शास्त्रज्ञ असून मद्रासच्या वेधशाळेत तयार झालेल्या तारास्थिती पत्रकातील बरेच तारे यांनी शोधून काढले आहेत.
२० दप्तरी केशव लक्ष्मण (२२/११/१८८०- १९/२/१९५६) भारतीय गणिततज्ञ व संशोधक.
२१ दासगुप्ता सतीशचंद्र (१४/६/१८८०- २४/१२/१९८०) भारतीय ग्रामीण शास्त्रज्ञ असून गॅस प्लँटची योजना त्यांनी प्रत्यक्षात आणून ग्रामीण विज्ञानाचा पाया घातला.
२२ दीक्षित चिंतामणी (१७३६- १८११) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ असून सूर्यसिध्दांताची सारणी याने तयार केली.
२३ दीक्षित शंकर बाळकृष्ण (२०/७/१८५३- २७/४/१८९८) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ, मोडकांच्या सहाय्याने सायनवादी पंचांग प्रसिध्द केले.
२४ दिनकर (१९ वे शतक) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ.
२५ द्विवेदी सुधारक (१८६०- १९१०) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ.
२६ धन्वंतरी भारतीय पौराणिक वैद्य. भारतीय आयुर्वेदाचा प्रवर्तक.
२७ धार नीलरतन (१८९६) भारतीय रसायन शास्त्रज्ञ असून प्रकाश-रासायनिक क्रियांचा तापगुणक कमी असल्याचे यांनीच प्रथम सांगितले.
२८ फाळके धुडिंराज (१८७०- १६/२/१९४४) भारतीय पहिला चित्रपट तयार करणारे निर्माते होते.
२९ गज्जर त्रिभुवनदास (१८६३- १९२०) भारतीय रसायन शास्त्रज्ञ असून त्यांचा जन्म सुरत येथे झाला. मुंबईच्या एल्फिस्टन कॉलेजमध्ये शिक्षण झाल्यावर कराचीच्या सिंध कॉलेजमध्ये व नंतर बडोदा येथे कॉलेजात रसायनशास्त्राच्या प्राध्यापकाचे काम पत्करले. बडोदास यांनी छापखान्याची व रंगकामाची प्रयोगशाळा काढली. त्यांनी प्लेगवर आयोडिन टरक्लोराइड नावाचे औषध शोधून काढले. १८९९साली टेक्नोकेमिकल लॅबोरेटरी स्थापन केली. खर्‍या मोत्यांचे तेज कायम टिकते म्हणून त्यांनी रासयनिक प्रक्रिया शोधली, त्यामुळे त्यांना मोठी किर्ती मिळांली.
३० गणपत कृष्णाजी (१८९०) भारतीय मुद्रण शास्त्रज्ञ असून मराठी टंकमुद्रणाच्या आरंभाचे श्रेय यांना दिले जाते. यांनी प्रथम लाकडी यंत्र तयार केले. शिशाचे तुकडे जमवले. अक्षरांचे उठाव पाहिले. निरनिरराळया प्रकारच्या शाईचे रंग पाहिले. लोखंडी प्रेस
३१ गणेश दैवज्ञ (१४९८- १५७८) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ असून आकाशातील तारकांचे वेध यांनी घेतले आहेत.
३२ घाटगे विष्णू माधव (२४/१०/१९०८) यांनी भारतीय विमान विद्येत आधुनिक काळात मोठे काम केले आहे.
३३ गोखले शंकर लक्ष्मण (१/१२/१८६९- ५/८/१९६२) व्होल्टेजचे त्वरित मापन करण्यासाठी पोटेप्टिऑमीटर तयार केले. स्फेरिकल हार्मॉनिक्स या उच्च गणितावरील विषयावर संशोधन केले.
३४ गोडबोले कृष्णशास्त्री (१८३१-१८८६) भारतीय ज्योतिष शास्त्रज्ञ.
३५ गोडबोले नरसिंह (२८/१२/१८८८-३/१२/१९८४) भारतीय रसायन शास्त्रज्ञ असून सेमी लार्ज स्केल मॅन्युफॅक्चरिंग च्या बद्दल प्रयत्न करून नाव मिळवले.
३६ गोपाल अय्यंगार (१/१/१९०९) वनस्पती शास्त्रज्ञ आहेत. पेशीशास्त्र, क्रॅन्सर विकरण हे त्यांच्या संशोधनाचे विषय हाते.
३७ गोपालाचारलू पंडित डी. प्लेगवरील हेमादिपानक हा औषधी कल्प यांनी काढला.
३८ गोवारीकर वसंत (२५/३/१९३३) अंतराळ संशोधनात भारताला मानाचे स्थान मिळवून दिले.
३९ गोविंदस्वरूप दंडगोलाकार दुर्बीण तयार करून यांनी जगातील एक विक्रम नोंदवला
४० जयसिंह कच्छवाह (१६६९-१७३३) भारतीय खगोल शास्त्रज्ञ असून वेधकुशल, गणित-तज्ञ, ज्योतिष-तज्ञ व संशोधक होता.
४१ जीवक सहावे शतक भारतीय वैद्यक शास्त्रज्ञ असून त्याने विविध वनस्पतीचे गुण शोधून काढले.
४२ जीवराम कालीदासशास्त्री (१८८१) भारतीय वैद्यक शास्त्रज्ञ
४३ जोशी नारायण विष्णू (१८८५) भारतीय जंतुशास्त्रज्ञ व संशोधक.
४४ जोशी श्रीधर (१६/१०/१८९८-२४/७/१९८४) भारतीय रसायन शास्त्रज्ञ असून प्रकाशाच्या पदार्थाच्या अणुमात्रावर होणार्‍या क्रियेसंबंधी शोध न्यू लाइट इफेक्ट ह्या नावाने प्रसिध्द असून तो जोशी इफेक्ट ह्या नावाने ओळखला जातो.
४५ कृष्णन के. एस. (४/१२/१८९८- १३/६/१९६१) पदार्थविज्ञान शास्त्रज्ञ.
४६ केशव दैवेज्ञ (१५ वे शतक) ज्योतिष शास्त्रज्ञ.
४७ कोकटनूर वामन रामचंद्र (१८८६) कलोरिन व कॉस्टिक सोडा यांच्या उपयोगासंबंधीचे विशेष संशोधन केले.
Post a Comment